Diş Taşı Neden Oluşur? Diş Taşı Temizliği Dişlere Zarar Verir mi?
Diş taşı, diş yüzeyinde biriken bakteri plaklarının zaman içerisinde tükürük sıvısında bulunan minerallerle birlikte sertleşmesinin neticesinde meydana gelir. Diş taşları bir defa oluştuktan sonra diş fırçalayarak giderilemez. Diş taşlarını temizlemek için profesyonel diş temizliği uygulanması gerekir. Diş taşı temizliği, doğru teknik ve ekipmanlarla, diş hekimi tarafından uygulandığı takdirde diş taşları giderilebilir. Diş taşları ile kaplı bölgeler tekrar görünür hale gelir. Adana’da hastalarına hizmet veren Diş Hekimi Emin Serhat Arıkan diş taşlarının oluşum nedenlerini ve diş taşı temizliği hakkında merak edilenleri sizler için anlattı.
Diş Taşı Nedir?
Diş taşı, dişlerin yüzeyinde ya da diş eti çizgisinin altında biriken plakların zamanla mineralleşip sertleşmesi sonucunda oluşan birikintilerdir. Diş plakları; bakteriler, tükürük bileşenleri ve ağızda kalan artıkların diş yüzeyinde meydana getirdiği yapışkan bir tabakadır. Doğru ve etkili bir ağız bakımı uygulanmadığı takdirde bu plaklar sertleşir. Tükürük sıvısında yer alan fosfat ve kalsiyum gibi mineraller zamanla bu plakları sertleştirir ve diş taşına dönüştürür. Diş taşları, dişlerin görünen yüzeylerinde meydana gelebileceği gibi diş eti çizgisinin altında da birikebilir.
Diş Taşı Neden Oluşur?
Diş taşlarının temel oluşum nedeni diş yüzeyinin yeterince temizlenmemesi ve plakların zamanla mineralleşerek sertleşmesidir. Fakat diş taşlarının hangi hızda oluşacağı her insan için farklılık gösterebilir.
Diş taşı oluşumuna neden olan faktörleri sıralamamız gerekirse:
- Dişlerin yeterince ve doğru şekilde fırçalanmaması
- Dişlerin ara yüzlerinin temizlenmemesi
- Diş eti çizgisinin yeterince temizlenmemesi
- Tükürüğün içeriğindeki mineraller
- Beslenme alışkanlıkları
- Sigara ve tütün ürünlerinin sıkça tüketilmesi
- Dişlerin konumu ve yerleşiminden dolayı temizlenmesi zor bölgelerin varlığı
Aynı şekilde ağız bakımı yapan iki kişide bile diş taşı oluşumu aynı hızla gerçekleşmeyebilir. Bu durumun temel nedeni tükürük yapısındaki farklılıklardır.
Diş Taşı Belirtileri Nelerdir?
Diş taşları rutin diş hekimi kontrolleri sırasında kolaylıkla fark edilebilir. Kimi zaman diş yüzeyindeki renk ve doku değişiklikleri de diş taşı oluşumuna işaret edebilir.
Diş taşı belirtilerini sıralamamız gerekirse:
- Diş yüzeyinde sarı, kahverengi veya siyah renkli birikintiler görülmesi
- Dişlerde pürüzlü bir yüzey bulunması
- Diş eti çizgisinde oluşan sert birikintiler
- Diş etinde görülen kanamalar
- Diş etlerindeki kızarıklıklar veya şişlikler
- Kötü ağız kokusu
- Diş aralarında hissedilen birikintiler
- Diş eti çekilmesi sıralanabilir.
Fakat diş yüzeyinde meydana gelen her renk değişimi diş taşı olarak değerlendirilemez. Şarap, kahve, çay ve sigara gibi bazı boyayıcı etkenlerden dolayı oluşan renklenmeler her zaman diş taşı olmayabilir. Diş hekimi tarafından gereken muayeneler yapıldıktan sonra uygulanacak tedavi yöntemine karar verilir.
Diş Taşı Temizliği Neden Yapılır?
Diş taşı sadece estetik bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Sert ve pürüzlü bir yapısı olduğu için plak ve bakterilerin tutunabileceği bir zemin işlevi görürler. Diş taşlarının birikmesi özellikle diş eti çizgisinde yoğunlaşırsa diş eti iltihabına ve periodontal sorunlara neden olabilir. İlerleyen periodontal hastalık dişleri desteklemekle görevli dokulara zarar verebilir.
Bu sebeple diş taşı temizliği sadece dişlerin daha temiz görünmesini sağlayan estetik bir uygulama değil aynı zamanda diş ve diş eti sağlığının korunması için gerekli bir işlemdir.
Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?
Diş taşı temizliği, diş hekimi tarafından gerçekletirilmelidir. Temizlik işlemi sırasında diş taşı miktarına ve bu taşların yerleşimine göre farklı profesyonel ekipmanlar kullanılabilir. Titreşim, su ve ultrasonik cihazlar kullanılarak sertleşen diş taşı birikintileri temizlenebilir.
Diş etlerinin altında daha derin birikintiler ya da periodontal hastalık söz konusu ise sadece rutin temizlik uygulaması yeterli olmayabilir. Bu hastalarda periodontal değerlendirme ve daha kapsamlı tedavi uygulamalarına başvurulabilir. Uygulanacak tedavinin kapsamı diş taşı miktarına ve diş etlerinin durumuna göre şekillenir.
Diş Taşı Temizliği Dişlere Zarar Verir mi?
Diş hekimi tarafından doğru teknikler kullanılarak uygulanan diş taşı temizliği, diş minesini inceltmeden diş taşlarını uzaklaştırabilir. Diş taşı, doğal diş dokusunun bir parçası değildir. Diş yüzeyine sonradan yapışan mineralize bir birikintidir. Temizlik sırasında yalnızca bu birikinti hedeflenir. Fakat bu işlemin uzman bir diş hekimi tarafından, uygun ekipmanlar kullanılarak gerçekleştirilmesi gerekir. Özellikle diş eti hastalığı, yoğun hassasiyet, ya da kök yüzeylerinin açığa çıkması gibi durumlar söz konusu ise işlemin kişiye özel olarak planlanması gerekir.
Diş Taşı Temizliği Dişleri İnceltir mi?
Hayır, diş taşı temizliği ve diş minesinin incelmesi aynı şey değildir. Diş taşı temizliğinin ardından diş yüzeyinin daha pürüzsüz ve farklı hissedilmesi olağandır. Bazı kişiler diş taşı temizliğinin ardından dişlerinin geçmişe kıyasla daha ince olduğunu düşünebilir. Fakat bu diş taşının uzun süre boyunca diş yüzeyini kaplamış olmasından ve kişinin buna alışmış olmasından kaynaklanır. Birikintinin temizlenmesinin ardından dişin gerçek yüzeyi yeniden ortaya çıkar. Diş taşı temizliğinin ardından hissedilen farklılık, diş minesinin aşındığı anlamına gelmez.
Diş Taşı Temizliğinden Sonra Hassasiyet Olur mu?
Evet, bazı kişiler diş taşı temizliği yaptırdıktan sonra geçici bir hassasiyet hissedebilirler. Özellikle yoğun diş taşı bulunan kişiler, diş eti çekilmesi yaşayan kişiler ya da kök yüzeyleri açığa çıkmış kişiler sıcak ve soğuğa karşı daha belirgin bir hassasiyet yaşayabilirler.
Bu hassasiyetin nedeni, diş taşı temizliğinin dişe zarar vermesi değil, diş taşının kapladığı bölgelerin yeniden açığa çıkmasıdır. Diş eti dokularının işlem sonrasında iyileşme sürecine girmesi hassasiyet hissini pekiştirebilir. Hassasiyetin uzun sürmesi ya da şiddetli ağrılara yol açması halinde yeniden diş hekimi tarafından muayene edilmesi gerekebilir.
Diş Taşı Evde Temizlenebilir mi?
Sertleşen diş taşlarının evde fırçalanarak temizlenmesi mümkün değildir. Diş fırçası ve diş ipi gibi uygulamalar ancak diş taşı oluşmadan önce plakların temizlenmesine yardımcı olur. Fakat plaklar sertleşip diş taşına dönüştükten sonra profesyonel diş taşı temizliği uygulanmalıdır. Evde diş taşlarını kazıyarak gidermeye çalışmak, aşındırıcı maddeler kullanmak veya metal aletlerle dişe temas etmek diş yüzeyinin ciddi zarar görmesine yol açar.
Karbonat, sirke, limon gibi asidik ve aşındırıcı maddelerin kullanılması kesinlikle tavsiye edilmez. Diş taşı oluşumunu önlemenin yolu, sertleşen diş taşlarını evde kazımaya çalışmak değil, düzenli ağız ve diş bakımı uygulamalarıyla plakları henüz diş taşına dönüşmeden temizlemektir.
Diş Taşı Oluşumu Nasıl Önlenir?
Diş taşı oluşumunu önlemek her insan için her zaman mümkün olmayabilir. Fakat plakların zamanında temizlenmesi diş taşı oluşumunu önlemenize büyük oranda yardımcı olabilir. Bunun için:
- Dişlerinizi günde en az iki defa florürlü diş macunu kullanarak fırçalamak
- Diş ipi ve ara yüz fırçası kullanmak
- Diş eti çizgisini temizlemek
- Düzenli diş hekimi kontrollerine gitmek
- Sigara ve tütün ürünlerinin kullanımını olabildiğince sınırlandırmak
- Şekerli ve yapışkan gıdaların tüketimini kısıtlamak
- Diş hekiminin tavsiye ettiği ağız bakım ürünlerini ve yöntemlerini kullanmak fayda sağlar.
