Çocuklarda Diş Dizilimi İçin Koruyucu Ortodonti Nedir?
Çocuklarda dişlerin düzgün biçimde sıralanması sadece estetik bakımından değil aynı zamanda çocuğun çiğneme, konuşma, ağız hijyeni ve çene gelişiminin sağlıklı şekilde ilerlemesi açısından da önem taşır. Koruyucu ortodonti uygulamaları, çocukların büyüme ve gelişme döneminde meydana gelebilecek diş ve çene düzensizliklerinin erken aşamada fark edilmesini sağlar. Gerekli hallerde problemlerin ilerleyişini önlemek için bazı ortodontik yaklaşımları uygular.
Özellikle süt dişlerinin olması gerekenden erken kaybedilmesi çocuklarda dişlerin sürme yönünde problemler, çene darlığı, çapraşıklıklar gibi sorunlara neden olabilir. Bu yüzden çocukluk çağında yapılacak düzenli diş ve ortodonti kontrolleri, bazı sorunların daha da büyümeden tespit edilmesini sağlar. Adana’da hastalarına hizmet veren Diş Hekimi Emin Serhat Arıkan çocuklarda koruyucu ortodonti uygulamaları hakkında bilgi verdi.
Koruyucu Ortodontinin Amacı Nedir?
Koruyucu ortodontinin temel amacı, henüz gelişim çağındaki diş ve çene yapısını takip etmek, ileride meydana gelebilecek daha ciddi ortodontik sorunların yaşanma ihtimalini azaltmaktır.
Çocuğun büyüme döneminde yapılan değerlendirmeler, süt dişlerinin mevcut durumunu, kalıcı dişlerin sürme sırasını, çene gelişim süreçlerini, dişler arasındaki boşlukları ve kapanış ilişkisini incelememizi sağlar. Gerekli hallerde çocuk diş hekimi ve ortodonti uzmanı birlikte takip ve tedavi planlaması hazırlayabilir.
Fakat bu her çocuğun erken yaşlardan itibaren ortodontik aparey kullanılması gerektiği anlamına gelmez. Bazı çocuklarda sadece düzenli takip yeterli olabilir. Ancak kimi zaman erken müdahale gerekli olabilir.
Çocuklarda Diş Dizilimi Neden Bozulabilir?
Çocuklarda dişlerin çapraşık veya düzensiz görünmesi pek çok farklı nedenden kaynaklanıyor olabilir. Genetik özellikler bu noktada önemli bir faktördür. Ancak süt dişlerinin olması gerekenden erken kaybedilmesi ya da bazı alışkanlıklarda çocuklarda diş ve çene gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Diş dizilimini etkileyebilen başlıca durumları sıralamamız gerekirse:
- Süt dişlerinin normalden erken kaybedilmesi
- Dişlerin çene üzerinde yeterli miktarda alan bulamaması
- Çene yapısının dişlere kıyasla dar olması
- Çocuğun uzun süreler boyunca parmak emme alışkanlığını sürdürmesi
- Üst veya alt çenenin birbirlerine oranla daha önde ya da daha geride olması
- Dil itimi gibi bazı alışkanlıklar
- Uzun süreli biberon veya emzik kullanılması
- Dişlerin süreme yönünde bazı gelişimsel problemlerin yaşanması
- Çocuğun genetik olarak çapraşıklığa yatkınlık göstermesi
Özellikle erken dönemde kaybedilen süt dişleri, kendilerinden sonra gelecek daimi dişlerin sürmesi için gereken alanın daralmasına yol açabilir. Bu yüzden süt dişleri nasılsa düşecek diye asla ihmal edilmemelidir.
Koruyucu Ortodonti Hangi Çocuklara Uygulanabilir?
Koruyucu ortodontik yaklaşımlar belirli bir diş problemini tedavi etmekten çok, çocuğun gelişimini değerlendirmek ve ileride meydana gelebilecek problemleri önceden tespit etmek üzerine kuruludur.
Örnek vermek gerekirse süt dişlerinden birinin erken kaybedildiği, kalıcı dişlerin sürmesinde gecikme olduğu veya çene yapısında darlık bulunan çocuklarda ortodontik değerlendirmeye ihtiyaç duyulabilir.
Ayrıca çocuğun ön dişlerinin bariz şekilde önde ya da geride olması, kapanış problemlerinin bulunması, çiğneme sırasında zorlanma veya yüz gelişiminde asimetri söz konusu ise uzman değerlendirmesine ihtiyaç duyulabilir.
Çocuklarda Ortodontik Kontrol Ne Zaman Yapılmalıdır?
Çocuğun ilk ortodontik muayenesi daimi dişlerin sürmeye başladığı dönemde yapılmalıdır. Yedi yaş civarı çocuklarda ilk ortodontik muayene için uygun bir zamanlamadır. Bu sayede muhtemel problemler erkenden fark edilebilir.
Fakat bu her çocuğun yedi yaş civarında ortodontik tedaviye başlaması gerektiği anlamına gelmez. Çocuğun diş ve çene gelişimi değerlendirilir ve tedaviye gereksinim olup olmadığına karar verilir. Bazı çocukların belirli aralıklarla takip edilmesi yeterli olurken bazı çocuklarda hemen tedaviye başlamak gerekebilir.
Koruyucu Ortodontide Hangi Uygulamalar Kullanılır?
Çocuğun yaşına, dişlerin gelişimine ve mevcut ortodontik probleme göre farklı uygulamalara başvurulabilir. Bu uygulamalar arasında:
- Çene genişletmeye yönelik apareyler
- Hareketli ortodontik apareyler
- Süt dişlerinin erken kaybı halinde kullanılacak yer tutucular
- Fonksiyonel apareyler
- Zararlı ağız alışkanlıklarının kontrol altına alınmasını sağlayacak apareyler
- Dişlerin sürme yönünü takip etmeye yönelik düzenli kontrol randevuları yer alır.
Hangi apareylerin kullanılacağına karar verilirken tek kıstas çocuğun yaşı değildir. Dişlerin konumu, çene gelişimi, kapanış ilişkisi ve problemlerin ilerleme olasılığı bir arada değerlendirilir. Erken aşamada ortodontik tedavilerde büyüme ve gelişim potansiyelinden faydalanılması, uygun bulunan vakalarda tedavinin daha etkili şekilde planlanmasına katkı sağlar.
Süt Dişlerinin Erken Kaybı Diş Dizilimini Etkiler mi?
Evet, süt dişleri sadece çocukluk çağında çiğneme ve konuşma fonksiyonlarına katkı sağlamakla kalmaz. Aynı zamanda yeni gelecek kalıcı dişler için doğal bir yer tutucu görevi üstlenir.
Bir süt dişinin olması gerekenden önce kaybedilmesi halinde çevredeki dişler boşluğa doğru hareket edebilir. Bunun neticesinde daimi dişin sürmesi için gereken alan azalabilir ve ilerleyen dönemde çapraşıklıklar meydana gelebilir.
Bu yüzden süt dişini erken kaybeden çocuklarda diş hekiminin ya da ortodontistin değerlendirmesi önem taşır. Gerekli hallerde yer tutucu gibi uygulamalarla bu boşluk korunabilir.
Çocuklarda Koruyucu Ortodonti İçin Doktor Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Çocuklarda ortodontik değerlendirme sırasında diş hekiminin çocukla iletişim kurması, çocuğun büyüme ve gelişim süreçlerine ilişkin ortodontik değerlendirme konusunda tecrübeli olması gerekir.
Doktor tercihinde bulunurken çocuğun mevcut sorununun doğru biçimde değerlendirilmesi, gerekli hallerde ortodontist ve çocuk diş hekiminin birlikte hareket edebilmesi gerekir.
Amaç, sadece dişlerin düzgün görünmesi değil, çocuğun büyüme ve gelişim sürecinin dikkatle takip edilmesi, sağlıklı bir ağız ve çene yapısının desteklenmesidir.
Çocuklarda Diş Dizilimi İçin Koruyucu Ortodonti Nedir? Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Koruyucu ortodontik değerlendirme için belirli bir yaş sınırı yoktur. Çocuğun çene ve diş gelişimine göre daha erken yaşlarda değerlendirilmesi gerekebilir. Ancak genellikle yedi yaş civarı ilk ortodontik muayene için ideal bir dönemdir.
Hayır, koruyucu ortodonti muhakkak bir tedavi uygulanması veya aparey kullanılması anlamına gelmez. Bazı çocukların sadece düzenli olarak takip edilmesi de yeterli olabilmektedir.
Süt dişlerinin erken kaybedilmesi yer kayıplarına ve daimi dişin yeterince alan bulamamasına neden olabilir. Fakat oluşacak sonuç çocuğun diş gelişimine ve kaybedilen süt dişinin konumuna göre farklılık gösterebilir.
Evet, uzun süreler boyunca devam eden parmak emme alışkanlığı, biberon veya emzik kullanımı diş ve çene gelişimini etkileyebilir. Bu alışkanlıkların doğru zamanda terk edilmesi gerekir.
Dişlerin çapraşık görünmesi halinde evde uygulanabilecek yöntemlerle zaman kaybetmeden çocuk diş hekimine veya ortodontiste başvurmak gerekir. Erken değerlendirme, problemin nedeninin ve uygun takip zamanının tespit edilmesine katkı sağlar.
Dişlerin düzgün konumlanması; çiğneme, ağız hijyeni ve kapanış fonksiyonları bakımından büyük önem taşır. Çapraşık bölgelerin temizlenmesi zorlaşabilir. Bu da kişinin ağız bakımını ve hijyenini de güçleştirir.
